εικονικές εταιρείες: το πέρασμα από «προληπτικό έλεγχο» στον αυτοματισμό

Σε μια χώρα που διαθέτει ήδη ψηφιακή υποδομή, η επιλογή της φυσικής παρουσίας, αντί της ευφυΐας που βασίζεται σε δεδομένα, περιγράφεται ως επιστροφή στη λογική της γραφειοκρατίας του 19ου αιώνα ως απάντηση στην απάτη του 21ου, με επιπτώσεις και σε ζητήματα όπως οι εικονικές εταιρείες.

Πώς φτάσαμε εδώ: από την Υπηρεσία Μίας Στάσης στην αυτοματοποίηση

Το 2010 συγκροτήθηκαν το Γενικό Εμπορικό Μητρώο (ΓΕΜΗ) και η συνδεδεμένη Υπηρεσία Μίας Στάσης (ΥΜΣ), μια μεταρρύθμιση που μείωσε δραστικά χρόνο και κόστος σύστασης εταιρείας. Η διαδικασία έγινε «ένα βήμα και μία ημέρα»: για την ΕΠΕ, από τις 38 ημέρες σε λίγες ώρες, και το κόστος μειώθηκε κατά 62%.

Λίγους μήνες μετά θεσμοθετήθηκε η Ιδιωτική Κεφαλαιουχική Επιχείρηση (ΙΚΕ), με δυνατότητα σύστασης με ιδιωτικό έγγραφο, ελάχιστο κεφάλαιο 1 ευρώ και τρεις τύπους εισφορών — κεφαλαιακές, εξωκεφαλαιακές και εγγυητικές — ενώ η δημοσιότητα γίνεται μέσω της ιστοσελίδας της εταιρείας ή του ΓΕΜΗ.

Η ψηφιοποίηση και η διαλειτουργικότητα που υπόσχονταν ασφάλεια και διαφάνεια

Για την υλοποίηση της μεταρρύθμισης ήταν αναγκαία η ψηφιοποίηση και η διαλειτουργικότητα: διαφορετικά μητρώα διασυνδέθηκαν και αρμόδιες υπηρεσίες εναρμονίστηκαν με στόχο τη μείωση της πολυπλοκότητας, των ευκαιριών για «προσωπικές συναλλαγές» και του κόστους για τη δημόσια διοίκηση.

Αρκετά χρόνια μετά, η ΑΑΔΕ προώθησε την αυτοματοποίηση της σύστασης Ατομικής Επιχείρησης: αρχικά με ηλεκτρονική υποβολή στο myAADE και στη συνέχεια, το 2023, με αυτόματη δρομολόγηση και επεξεργασία από οποιαδήποτε φορολογική υπηρεσία, καταργώντας την απαίτηση φυσικής παρουσίας ή υποβολής του σχετικού εντύπου.

Τι αποκάλυψε η έρευνα για τις εταιρείες-φαντάσματα και τις εικονικές εταιρείες και γιατί προκάλεσε αντίδραση

Η αποκάλυψη κυκλωμάτων που δρούσαν 3–4 έτη και αξιοποίησαν «εκατοντάδες εταιρείες-φαντάσματα», με εναλλαγή «αχυρανθρώπων» στη διοίκηση και οφειλές εκατομμυρίων ευρώ σε φόρους και εισφορές, προκάλεσε έντονη αντίδραση.

Η αντίδραση της πολιτείας ήταν η εύκολη (και λαϊκιστική): φταίει η απλοποίηση των διαδικασιών και η απουσία των προληπτικών ελέγχων πρόσωπο με πρόσωπο. Ανακοινώθηκε επίσης ότι θα ελέγχονται το φορολογικό προφίλ των υποψήφιων επιχειρηματιών, το ιστορικό απασχόλησής τους και το δίκτυο συνδεδεμένων επιχειρήσεων. Ωστόσο, αυτές οι πληροφορίες υπήρχαν διαθέσιμες στις αρχές — το πρόβλημα ήταν η μη αξιοποίησή τους.

Οι βάσεις δεδομένων που υπάρχουν και δεν αξιοποιήθηκαν πλήρως για τον εντοπισμό εικονικών εταιρειών

Η χώρα διαθέτει τρεις βασικές πηγές πληροφόρησης που, σε συνδυασμό, θα μπορούσαν να εντοπίζουν παρόμοια σχήματα: το ΓΕΜΗ, το myDATA και το Μητρώο Πραγματικών Δικαιούχων.

  • Στο ΓΕΜΗ καταχωρίζονται στοιχεία εταιρικής ταυτότητας, έδρας, διαχείρισης και νόμιμης εκπροσώπησης, καθώς και οι μεταβολές τους.
  • Μέσω myDATA διαβιβάζονται δεδομένα παραστατικών — ΑΦΜ εκδότη και λήπτη, ημερομηνία, καθαρή αξία, ΦΠΑ — με χαρτογράφηση της συναλλακτικής δραστηριότητας.
  • Το Μητρώο Πραγματικών Δικαιούχων υπάρχει για να αποκαλύπτει ποιος βρίσκεται πίσω από τον τυπικό διαχειριστή.

Ένα πρόσωπο που εμφανίζεται ταυτόχρονα ως «χαμηλόμισθος υπάλληλος» και ως διαχειριστής δεκάδων εταιρειών θα έπρεπε να ενεργοποιεί αυτόματη προειδοποίηση.

Συχνές ερωτήσεις

Τι αποκάλυψε η πρόσφατη έρευνα για τις εταιρείες-φαντάσματα;

Η έρευνα αποκάλυψε κυκλώματα που δρούσαν 3–4 έτη, χρησιμοποιώντας εκατοντάδες εταιρείες-φαντάσματα με εναλλαγή αχυρανθρώπων και οφειλές εκατομμυρίων ευρώ σε φόρους και εισφορές.

Ποιες βάσεις δεδομένων υπάρχουν για τον εντοπισμό τέτοιων σχημάτων;

Υπάρχουν το ΓΕΜΗ, που καταχωρίζει εταιρικά στοιχεία, το myDATA, που διαβιβάζει δεδομένα παραστατικών, και το Μητρώο Πραγματικών Δικαιούχων για τον εντοπισμό του πραγματικού δικαιούχου.

Τι έκανε η ΑΑΔΕ το 2023 σχετικά με τη σύσταση επιχειρήσεων;

Το 2023 η ΑΑΔΕ εισήγαγε αυτόματη δρομολόγηση και επεξεργασία των αιτήσεων σύστασης Ατομικής Επιχείρησης, καταργώντας την υποχρέωση φυσικής παρουσίας ή χειρόγραφης υποβολής του εντύπου.

Τι προβλέπει η Α.1049/2025 για τις φορολογικές περιόδους ΦΠΑ;

Η Α.1049/2025 θεσπίζει μηνιαία φορολογική περίοδο για υπόχρεους με απλογραφικό σύστημα με έναρξη εργασιών από 01/04/2025, αυξάνοντας τις δηλώσεις από τέσσερις σε 12 ετησίως (αύξηση 400% στη συχνότητα).

Σχετικά άρθρα

Πηγή: Το Βήμα

Κύλιση στην κορυφή