Κέντρο επιστροφής στη Ρουάντα: το πρώτο της ΕΕ στο μεταναστευτικό

Η ανακοίνωση αναμένεται τη Δευτέρα στη Βιέννη και αφορά τη Γερμανία, την Αυστρία, την Ελλάδα, τη Δανία και την Ολλανδία, σύμφωνα με το Reuters.

Τι προβλέπει το κέντρο επιστροφής ρουάντα και ποιες χώρες συμμετέχουν

Οι πέντε κυβερνήσεις ανακοίνωσαν από τον Σεπτέμβριο ότι διαπραγματεύονται με χώρα εκτός ΕΕ τη δημιουργία ενός «κόμβου επιστροφών» στη Ρουάντα. Το σχέδιο προβλέπει μεταφορές μόνο για όσους έχουν εξαντλήσει όλα τα ένδικα μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Στη βάση της πρωτοβουλίας είναι η επιτάχυνση των διαδικασιών επαναπροώθησης, όπως αυτή δίνει τη δυνατότητα και ο νέος Κανονισμός Επιστροφών της ΕΕ. Η συμφωνία θα παρουσιαστεί επισήμως στη Βιέννη.

Ποια είναι τα βασικά σημεία νομικού πλαισίου και ο ρόλος του Κανονισμού

Ο νέος Κανονισμός Επιστροφών της ΕΕ έχει στόχο την επιτάχυνση των απελάσεων και επιτρέπει στα κράτη-μέλη τη δημιουργία κέντρων επιστροφής εκτός ευρωπαϊκού εδάφους. Η πρωτοβουλία των πέντε χωρών εντάσσεται σε αυτό το νέο θεσμικό πλαίσιο.

Οι κυβερνήσεις που στηρίζουν το μέτρο τονίζουν ότι το πλαίσιο αφορά όσους έχουν ήδη αποφασιστεί να απελαθούν και όχι αιτήσεις ασύλου που βρίσκονται υπό εξέταση.

Πολιτική συγκυρία, στόχοι και διάκριση από το βρετανικό σχέδιο

Με τις εκλογές να πλησιάζουν σε αρκετές χώρες της ΕΕ και το αντιμεταναστευτικό κλίμα να ενισχύεται, οι κυβερνήσεις επιδιώκουν να δείξουν αποφασιστικότητα στον έλεγχο των μεταναστευτικών ροών. Οι κόμβοι απελάσεων προβάλλονται ως τέτοιο σύμβολο αποφασιστικότητας.

Η πρωτοβουλία των πέντε χωρών διαφοροποιείται από το εγκαταλειμμένο βρετανικό σχέδιο, καθώς αφορά μόνο μετανάστες που έχουν εξαντλήσει τα ένδικα μέσα για παραμονή στην ΕΕ και όχι όσους περιμένουν ακόμη την απόφαση επί της αίτησής τους.

Αντίληψη υποστηρικτών: αποτροπή και όχι μαζικές απομακρύνσεις

Ευρωπαίοι αξιωματούχοι που υποστηρίζουν το μέτρο λένε ότι ο κύριος σκοπός είναι η αποτροπή. Η θεωρία είναι ότι η δυνατότητα μεταφοράς σε τρίτη χώρα, αφού έχουν δοθεί χιλιάδες ευρώ σε διακινητές, θα αποθαρρύνει όσους σχεδιάζουν το ταξίδι προς την Ευρώπη.

Ωστόσο, η ίδια η συζήτηση περιλαμβάνει και τη θέση ότι η αποτροπή δεν έχει αποδειχθεί βραχυπρόθεσμα ή μακροπρόθεσμα ως αποτελεσματική στρατηγική.

Κύριες επικρίσεις και ανησυχίες για τα ανθρώπινα δικαιώματα

Παρά τις διαβεβαιώσεις των ηγετών των πέντε χωρών για σεβασμό του ενωσιακού και διεθνούς δικαίου, οργανώσεις υπεράσπισης των δικαιωμάτων εκφράζουν σοβαρές ενστάσεις. Υπάρχει ανησυχία για πιθανή παραβίαση δικαιωμάτων όταν άνθρωποι μεταφέρονται σε χώρα με την οποία δεν έχουν δεσμό.

«Ποια μέσα προσφυγής έχουν οι άνθρωποι εάν παραβιαστούν τα δικαιώματά τους και ποιος φέρει την ευθύνη;», διερωτήθηκε η Σελίν Μίας, διευθύντρια του Δανικού Συμβουλίου Προσφύγων στην ΕΕ.

Το Συμβούλιο της Ευρώπης είχε προειδοποιήσει τον Ιούλιο ότι οι κόμβοι επιστροφών εγκυμονούν «σημαντικούς κινδύνους για τα ανθρώπινα δικαιώματα».

Αναλυτές και οργανώσεις ζητούν σαφείς απαντήσεις για τα μέσα προσφυγής και τη διαχείριση ευθυνών, σε περίπτωση παραβίασης δικαιωμάτων.

Η στάση της Ρουάντα, το ιστορικό και οι διεθνείς αντιδράσεις

Η Ρουάντα έχει παρουσιαστεί ως πρόθυμος προορισμός υποδοχής μεταναστών από δυτικές χώρες, παρά τις διαχρονικές επικρίσεις για την κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη χώρα. Ο πρόεδρος Πολ Καγκάμε έχει επαινεθεί για τον τερματισμό της γενοκτονίας του 1994 και την ανοικοδόμηση της χώρας, αλλά επικριτές καταγγέλλουν καταστολή της αντιπολίτευσης και υποστήριξη της ανταρτικής οργάνωσης M23 στο Κονγκό.

Ο οργανισμός Freedom House κατατάσσει τη Ρουάντα ως «Μη Ελεύθερη», επικαλούμενος παρακολουθήσεις, εκφοβισμούς, αυθαίρετες κρατήσεις και βασανιστήρια.

Υπενθυμίζεται ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες ξεκίνησαν πέρυσι τη μεταφορά μεταναστών στη Ρουάντα βάσει συμφωνίας για έως και 250 άτομα. Αντίθετα, η Βρετανία εγκατέλειψε το δικό της σχέδιο το 2023 μετά από απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου, και το Κιγκάλι διεκδικεί αποζημίωση 50 εκατομμυρίων λιρών (63,6 εκατ. δολαρίων).

Στοιχεία επιτόπιων επισκέψεων και πιθανές εγκαταστάσεις

Τον Σεπτέμβριο, δύο ευρωβουλευτές επισκέφθηκαν εγκαταστάσεις στο Κιγκάλι που είχαν προοριστεί για το βρετανικό σχέδιο, μεταξύ των οποίων και ένα ξενοδοχείο. Αυτές οι εγκαταστάσεις αναφέρονται ως πιθανές τοποθεσίες φιλοξενίας σε περίπτωση εφαρμογής του ευρωπαϊκού σχήματος.

  • Χώρες που συμμετέχουν: Γερμανία, Αυστρία, Ελλάδα, Δανία, Ολλανδία.
  • Προορισμός: Ρουάντα (κέντρο επιστροφής ρουάντα στο Κιγκάλι και πιθανές εγκαταστάσεις).
  • Στόχος: Μεταφορά όσων έχουν οριστική απόρριψη ασύλου.

Η κάλυψη της πρωτοβουλίας δίνει έμφαση στην πολιτική διάσταση και στην εικόνα αποφασιστικότητας, περισσότερο απ’ ό,τι σε αποδεικτικά στοιχεία για την αποτελεσματικότητα των μέτρων.

Γιατί μας ενδιαφέρει

Το θέμα αγγίζει ευαίσθητες ισορροπίες μεταξύ μεταναστευτικής πολιτικής και ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ενώ έχει και πολιτική βαρύτητα λόγω των επικείμενων εκλογών σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες. Αφορά επίσης πρακτικά ζητήματα δικαιωμάτων, νομικής ευθύνης και διαχείρισης μεταναστευτικών ροών που απασχολούν ευρείς κοινωνικές ομάδες.

Τι ακολουθεί και πώς θα εξελιχθεί το θέμα μετά την ανακοίνωση στη Βιέννη

Η επίσημη ανακοίνωση στη Βιέννη αναμένεται να αποσαφηνίσει το πλαίσιο εφαρμογής και τις λεπτομέρειες συνεργασίας με τη Ρουάντα. Από εκεί και πέρα, θα πρέπει να διευκρινιστούν οι διαδικασίες προσφυγής στο πλαίσιο του κέντρου επιστροφής ρουάντα, η κατανομή ευθυνών και οι τελικές συνθήκες φιλοξενίας.

Το πώς θα αξιολογηθεί τελικά η αποτελεσματικότητα και η νομιμότητα του σχεδίου μένει να φανεί από τα επόμενα βήματα των εμπλεκόμενων κρατών και από τις αντιδράσεις των οργανώσεων υπεράσπισης δικαιωμάτων.

Συχνές ερωτήσεις

Ποιες χώρες συμμετέχουν στο σχέδιο για το κέντρο επιστροφών στη Ρουάντα;

Σύμφωνα με την πηγή, πρόκειται για τη Γερμανία, την Αυστρία, την Ελλάδα, τη Δανία και την Ολλανδία.

Σε ποιον θα εφαρμόζεται το μέτρο μεταφοράς στη Ρουάντα;

Θα αφορά όσους αιτούντες άσυλο έχουν λάβει οριστική απορριπτική απόφαση και έχουν εξαντλήσει όλα τα ένδικα μέσα στην ΕΕ.

Πότε και πού αναμένεται να γίνει η επίσημη ανακοίνωση του σχεδίου;

Η συμφωνία αναμένεται να ανακοινωθεί τη Δευτέρα σε εκδήλωση στη Βιέννη, σύμφωνα με το Reuters.

Υπάρχουν προηγούμενα σχετικά με μεταφορές στη Ρουάντα;

Οι Ηνωμένες Πολιτείες ξεκίνησαν πέρυσι μεταφορές έως και 250 ατόμων, ενώ η Βρετανία εγκατέλειψε το δικό της σχέδιο το 2023 μετά από δικαστική ακύρωση.

Σχετικά άρθρα

Πηγή: Το Βήμα

Κύλιση στην κορυφή