Ο Γκέρχαρντ Λάουερ μίλησε στο «Βήμα» πριν από την ομιλία του στο ThinkPub Athens, που θα γίνει στις 23 και 24 Σεπτεμβρίου στο Ινστιτούτο Γκαίτε. Στην κουβέντα υπογραμμίζει ότι η ψηφιακή τεχνολογία δεν βλάπτει την ανάγνωση και επιχειρηματολογεί υπέρ της συνύπαρξης αναλογικού και ψηφιακού — γκέρχαρντ λάουερ ανάγνωση.
Το πλαίσιο της συνέντευξης και η ομιλία στην Αθήνα
Ο 64χρονος καθηγητής του Πανεπιστημίου Γιοχάνες Γκούτενμπεργκ του Μάιντς έρχεται στην Ελλάδα για να μιλήσει με τίτλο «Η κουλτούρα της ανάγνωσης: Παρελθόν και παρόν». Η συνέντευξη στο «Βήμα» έγινε λίγο πριν από το ταξίδι του. Ο Λάουερ προσεγγίζει το θέμα μακριά από έτοιμες απαντήσεις και με ψύχραιμη διάθεση.
γκέρχαρντ λάουερ ανάγνωση: τι λέει για ψηφιοποίηση και Τεχνητή Νοημοσύνη
Σχολιάζει την πρακτική μεγάλων εταιρειών, όπως η Anthropic, που αγοράζουν έντυπα βιβλία για να τα σκανάρουν και να τα ψηφιοποιήσουν. Αυτό, κατά τον ίδιο, δείχνει μια διαδικασία όπου ο αναλογικός κόσμος απορροφάται από τον ψηφιακό και όπου το ψηφιακό γίνεται το «φυσικό» περιβάλλον του πολιτισμού. Η Τεχνητή Νοημοσύνη θα εισχωρήσει σύντομα παντού, ακόμα και πίσω και ανάμεσα στα βιβλία.
Πρακτικές ανάγνωσης: από τη γνωστική διαδικασία στη σύγχρονη βιβλιοφιλία
Ο καθηγητής επισημαίνει ότι η ανάγνωση ως γνωστική διαδικασία παραμένει η ίδια. Αυτό που αλλάζει είναι οι πρακτικές ανάγνωσης και ο τρόπος που οι νέοι εμπλέκονται με τα βιβλία. Τα έντυπα βιβλία εμφανίζονται πλέον και ως συλλεκτικά αντικείμενα, ενώ οι ψηφιακές πλατφόρμες επιτρέπουν σε πολλούς να γράφουν και να μοιράζονται ιστορίες.
Πλατφόρμες, είδη και νέες αναγνωστικές κοινότητες
Παραδείγματα από τη συζήτηση: πλατφόρμες fan-fiction όπως το Archive of Our Own έχουν γεννήσει διεθνή φαινόμενα και επιτυχίες όπως τα έργα της E. Λ. Τζέιμς, η σειρά Twilight και πρόσφατα η SenLinYu με το Alchemised. Επίσης, τάσεις όπως το book-tabbing και η ενεργή παρουσία σε κοινωνικά δίκτυα μετατρέπουν τους αναγνώστες σε οργανωμένες κοινότητες με δική τους γλωσσά.
Ο καθηγητής Λάουερ εμφανίζεται ψύχραιμος, αποφεύγει τις έτοιμες (ή εύκολες) απαντήσεις και προσφέρει μια σειρά από παραδείγματα που καλούν να δούμε τα φαινόμενα από όλες τις πλευρές.
Σιωπηλές λέσχες, διασημότητες και ο ρόλος των κοινωνικών δικτύων
Η ανάγνωση γίνεται όλο και πιο συλλογική: υπάρχουν Silent Book Clubs όπου άνθρωποι συναντιούνται για να διαβάσουν σιωπηλά μαζί και μετά ίσως να συζητήσουν. Λέσχες βιβλίου με συμμετοχή διασημοτήτων, όπως το Service95 της Ντούα Λίπα, προσελκύουν μεγάλο κοινό. Τα κοινωνικά δίκτυα έχουν επίσης κάνει κλασικά έργα, όπως τα «Οι λευκές νύχτες» του Ντοστογιέφσκι, ξανά δημοφιλή διεθνώς.
Γιατί μας ενδιαφέρει
Η συζήτηση του Λάουερ αφορά τον τρόπο που διαβάζουμε σήμερα και τις αλλαγές στις πρακτικές ανάγνωσης, όχι μόνο τα τεχνολογικά μέσα. Σε μια εποχή όπου η ψηφιοποίηση είναι πανταχού παρούσα και η Τεχνητή Νοημοσύνη εξελίσσεται γρήγορα, κατανοώντας αυτές τις μεταβολές μπορούμε να σκεφτούμε καλύτερα πώς να στηρίξουμε την ανάγνωση σε σχολεία και κοινωνία. Η συζήτηση συνδέει την καθημερινή εμπειρία του αναγνώστη με ευρύτερα πολιτιστικά ζητήματα.
Τι προτείνει για τα παιδιά και την εκπαίδευση
Ο Λάουερ προτείνει πρακτικές που ενισχύουν ανάγνωση και γραφή: το γράψιμο με το χέρι, τις ασκήσεις ανάγνωσης δυνατά στην τάξη και τη δημιουργία βιβλίων από τα ίδια τα παιδιά. Σημειώνει επίσης ότι σε πολλές χώρες πάνω από το ένα τρίτο των νοικοκυριών δεν διαθέτει καθόλου βιβλία, γεγονός που επηρεάζει την πρόσβαση σε αφηγήσεις.
- Γράψιμο με το χέρι αντί για μόνο πληκτρολόγηση
- Ανάγνωση δυνατά μέσα στην τάξη
- Κατασκευή και ράψιμο δικών τους βιβλίων από τους μαθητές
Ψηφιακές ανθρωπιστικές και το μέλλον των σπουδών
Στη συνομιλία επισημαίνεται ότι οι ανθρωπιστικές επιστήμες υφίστανται πίεση και πτώση φοιτητών σε πολλές χώρες. Ωστόσο, στο Τμήμα Σπουδών Βιβλίου και Ανάγνωσης υπάρχει αύξηση φοιτητών, διότι αντιμετωπίζουν σοβαρά τις πρακτικές ανάγνωσης των νέων, συνδυάζοντας μάνγκα, Όμηρο και την επίδραση της Τεχνητής Νοημοσύνης στην πολιτιστική παραγωγή.
Η συνέντευξη προτιμά να δείξει αποχρώσεις παρά να καταλήξει σε απλουστεύσεις.
Συμπέρασμα: κίνδυνοι και ευκαιρίες χωρίς πανικό
Ο Λάουερ δεν αρνείται τους κινδύνους αλλά βλέπει ευκαιρίες: η ψηφιακή τεχνολογία, κατά την άποψή του, δεν είναι εχθρός της ανάγνωσης αλλά την καθιστά δυνατή και προσελκύει τους νέους. Ταυτόχρονα επισημαίνει αποκλίνουσες τάσεις ανάλογα με το μορφωτικό επίπεδο των ανθρώπων και καλεί σε συντονισμένες πολιτικές σε εκπαίδευση, βιβλιοθήκες και εκδοτική βιομηχανία.
Συχνές ερωτήσεις
Ποιος είναι ο Γκέρχαρντ Λάουερ;
Είναι 64χρονος καθηγητής στο Τμήμα Σπουδών Βιβλίου και Ανάγνωσης του Πανεπιστημίου Γιοχάνες Γκούτενμπεργκ του Μάιντς και ειδικός σε θέματα βιβλίου και ανάγνωσης.
Τι λέει ο Λάουερ για τη σχέση ψηφιακής τεχνολογίας και ανάγνωσης;
Υποστηρίζει ότι η ψηφιακή τεχνολογία δεν είναι εχθρός της ανάγνωσης· αντίθετα, την καθιστά δυνατή και προσελκύει τους νέους προς τα βιβλία.
Πότε και πού θα μιλήσει ο Λάουερ στην Αθήνα;
Θα συμμετάσχει στο ThinkPub Athens στις 23 και 24 Σεπτεμβρίου στο Ινστιτούτο Γκαίτε.
Τι προτείνει για να φέρουμε τα παιδιά πιο κοντά στην ανάγνωση;
Προτείνει γράψιμο με το χέρι, ανάγνωση δυνατά στην τάξη και την κατασκευή δικών τους βιβλίων, ως τρόπους εξάσκησης στην ανάγνωση και τη γραφή.
Σχετικά άρθρα
- κάλπικες εκλογές Ρωσία: Πόσο «κάλπικες» οι κάλπες του Πούτιν; τι μετά
- Ρήτρα διαφυγής φπα: προσευχόμαστε συνεχώς για αυτήν
- Τροχαίο Γλυφάδα: 3 νέοι έχασαν τη ζωή τους στην Παραλιακή
Πηγή: Το Βήμα
